ချောင်းရိုက် – နေ့စဉ်ဘဝထဲက မသိလိုက်တဲ့ ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်
ချောင်းရိုက် ဆိုတာ များသောအားဖြင့် လူတိုင်း ကြုံတွေ့ဖူးပြီး ဘယ်သူမှ မလွတ်ခွင့်ရတဲ့ တစ်ခုပါပဲ။ ကိုယ်လက်မသန်မသာဖြစ်တဲ့နေ့တွေမှာ ၊ သာမာန်ဖျားနာမှုတွေအဖြစ် တွေးမိကြတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ချောင်းရိုက်ဟာ တကယ်တော့ သာမာန်ခန္ဓာကိုယ်တုန့်ပြန်မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အချို့အခါမှာ ဆေးအရေးပါလှတဲ့ရောဂါတစ်ခု၏ လက္ခဏာ ဖြစ်တာမျိုးလည်း ရှိပါတယ်။
တစ်ခါတစ်လေ ကျွန်တော်တစ်ယောက် ချောင်းရိုက်နာခဲ့ဖူးပါတယ်။ “အေးတာလား?” လို့ပဲ စဉ်းစားပြီး ရေခဲသောက်သွား၊ သက်သာသွားလို့တောင် စိတ်မပူခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် တနေ့က စတင်ချောင်းနာတာ ၁ ပတ်ကျော်လာတာနဲ့ လည်ချောင်းက လောင်လောင်လောင်၊ အသံပြိုပြိုဖြစ်လာတာကို ခံစားနေရတော့ ကျွန်တော် နားမယူနိုင်တော့ခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီအချိန်မှာမှ ငါလက်လှမ်းမီပြီး အရေးကြီးမှုကို နားလည်လာပါတယ်။
အခုတင်ထားမယ့်အကြောင်းအရာမှာတော့ ချောင်းရိုက်ရဲ့ အကြောင်းအရာအစုံ၊ ဖြစ်ပေါ်သည့်အကြောင်းအရင်းတွေ၊ ခွဲခြားဖော်ပြသင့်တဲ့အချက်တွေနဲ့ ကုသနိုင်တဲ့နည်းလမ်းတွေကို လူတိုင်း အလွယ်နဲ့နားလည်နိုင်အောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာပါ။
ချောင်းရိုက်ဆိုတာဘာလဲ?
ချောင်းရိုက်ဆိုတာ သင့်နို့မြောင်း (throat)၊ ပလီအပေါက် (airways)၊ သို့မဟုတ် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းတွေကို ခန္ဓာကိုယ်က သန့်စင်ဖို့ သဘာဝတုန့်ပြန်ပေးတဲ့လုပ်ဆောင်ချက်ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဒီဟာက သင့်ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းတစ်ခုခု အဆင်မပြေတာကို ပြသနေတဲ့ လူနာမှာ တွေ့ရတဲ့ အချက်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
နဲ့ကားဆိုရင်လည်း ချောင်းရိုက်ရတာက တစ်ခါတလေဖြစ်ပြီး အနည်းငယ်ဆိုရင် ဒူး ဒူးမတတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် မပျက်မပြတ် ထပ်ခါထပ်ခါဖြစ်နေတာ၊ သုံးရက်ကြာကျပြီးမှ မသက်သာလာတာမျိုး ရှိတယ် ဆိုရင်တော့ ခန္ဓာကိုယ်မှာတစိတ်တပိုင်း ပြဿနာရှိနေတာတကယ်တမ်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ချောင်းရိုက်ရတဲ့အကြောင်းအရင်းတွေ
ချောင်းရိုက်ရတဲ့အကြောင်းအရင်းတွေက အများကြီးပါတယ်။ ဒါတွေထဲမှာရုံးသမားတွေလည်း ကြုံခဲ့နိုင်တဲ့ ဖျားနာနဲ့ပတ်သက်တဲ့အကြောင်းတွေ၊ ရာသီမအေးမှုကြောင့်ဖြစ်တာမျိုး ကာလတစ်ခုခုမှာ များစွာဖြစ်တတ်ပါတယ်။
အောက်မှာ ဒီလို ဖြစ်စေနိုင်တဲ့အကြောင်းအရင်းတွေပါ —
- ဗိုင်းရပ်စ်ဖျားနာများ (Viral infections) – မိမိတို့လက်နက်နဲ့မမြင်နိုင်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်များက လည်ချောင်းနာ၊ နှာစေးစေပြီး သက်တောင့်သက်သာမရှိ တောင်လိုက်စေပါတယ်။
- အသက်ရှူလမ်းကြောင်းရောဂါများ – သစ်တောငယ်တွင်းနှင့် ဗက်တီးရီးယားတစ်ချို့က Bronchitis, Pneumonia မျိုးဖြစ်ခန့်မှန်းပါသည်။ ဒီလိုရောဂါတွေကလဲ ချောင်းရိုက်မွွေးဖျားစေပါတယ်။
- အဆိပ်အတောက်လေထု – လေအပဒေါ်မှာ လျှပ်စစ်စက်၊ ဆေးပစ္စည်းတွေက စွဲကပ်မှုမျိုးအပါအဝင်အနံ့များလည်း လူတစ်ဦးကို ချောင်းစေပါတယ်။
- အရက်သုပ်ထားသော smoke မှတဆင့် – စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းတဲ့အချက်ကတော့ ဆေးလိပ်သောက်တဲ့သူတွေမှာ chronic cough ဖြစ်နေတာနဲ့ ဦးတည်ပါတယ်။
ဒီတော့ သင်အခုချောင်းနာနေလား? လုံးဝမထင်မထားတဲ့အချက်တစ်ခုကပါပဲ။ များသောအားဖြင့် လူများသည် ညစ်ညမ်းလေထု၊ Smoke ထဲမှာနေတဲ့အချိန်တိုင်း မသိသလို ချောင်းရိုက်ဖွဲ့ဖျားတတ်ကြပါတယ်။
ချောင်းရိုက်အမျိုးအစားနှစ်မျိုး
ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ချုပ်ချောင်းမှုများကို နှစ်မျိုးခန့်ဝင်နိုင်ပါတယ်။ များသောအားဖြင့် ဆရာဝန်များက acute နဲ့ chronic ဆိုတဲ့ စကားဝိုင်းတွေသုံးတတ်ပါသည်။
- Acute Cough (တိုတိုချောင်းရိုက်) – ဒီအမျိုးအစားဟာ လူတိုင်း ကြုံဖြစ်တတ်ပါတယ်။ သုံးရက်လောက်နဲ့ရှိပြီးတဖြည်းဖြည်းသက်သာလာတတ်ပါတယ်။ ရာသီတလွှာစ် သတိပြုသတိထားမှုနဲ့ပဲ ထိန်းချုပ်နိုင်တယ်။
- Chronic Cough (ရှည်ရှည်ချောင်းရိုက်) – ခုလိုတည်ကြုံမှုပဲ လူတွေထဲမှာ မသိနားမလည်ရတာပါ။ သုံးပတ်ကျော်တယ်ဆိုတာပဲဖြစ်ရင်လည်း ကိုယ်တိုင်ကုသလို့မရတော့တဲ့အဆင့်ကို ရောက်နေပြီဆိုလိုပါတယ်။
ဆိုလိုတာကတော့ တစ်ပတ်ထိမလျှော့တဲ့ ချောင်းရိုက်ခြင်းကခုခံအားနည်းတာ (immune suppression) ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အမြန်ဆုံးပြုပြင်အလို့ငှာ ဆရာဝန်ရောက်ဖို့အရေးကြီးပါတယ်။
ဒိုက်ဂနိုစကောင့်နည်းလမ်းများ
ချောင်းရိုက်ဖြစ်နေတယ်ဆိုတာသိတာတောင်၊ ဘယ်နေရာကစပြီးဖြစ်နေတာလဲဆိုတာကို သိဖို့အရေးကြီးပါတယ်။ ဆရာဝန်တွေကလည်း diagnosis တိုထွာဖို့အတွက် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုကြပါတယ်။
- X-Ray များ – အထူးသဖြင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းပါဝင်တဲ့ ရင်ဘတ်ဓာတ်ပုံဖော်ခြင်းမှာ အသုံးများပါတယ်။
- Blood Test – ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာရာသီမတည့်သော ဗိုင်းရပ်စ်/ဘက်တီးရီးယား ရှိမရှိ စစ်ဆေးပါတယ်။
- Sputum Test – ဖျင် sample အား စမ်းသပ်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်စဉ်အမြစ်ကို ရှာနိုင်ပါတယ်။
ထိုနည်းလမ်းများမှတဆင့် ဖြစ်ရပ်အကြောင်းအရာကို တွေ့ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဆရာဝန်အကြံပြုချက်အတိုင်းသာ လိုက်နာမှ အဖြေရှင်းလာလေ့ရှိပါတယ်။
ချောင်းရိုက်ကို ဘယ်လိုကုသရမလဲ?
အပြင်အဆင်နဲ့ရွေးချယ်လို့ရတဲ့ကုသနည်းများကို လိုအပ်တဲ့အချိန်တွင် သုံးတတ်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ ကုသရာမှာတော့ —
- Antibiotics (ဘက်တီးရီးယားနွေးစားဆေး) – ဘက်တီးရီးယားဖြစ်တဲ့ ချောင်းရိုက်မျိုးကို သက်သာစေနိုင်ပါတယ်။
- Suppressants – လွန်ကျူးသောမျိုးတွင် ခန့်ချင်တတ်တဲ့ ချောင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ဆေးဖြစ်ပါတယ်။
- Natural Remedies – အိမ်သုံးနည်းလမ်းများဖြစ်တဲ့ ပုလင်းသီးရည်၊ ချင်းရည်၊ သစ်တော်ပင်အမြစ်ရည်များလည်း ပြီးပြည့်စုံသောအလို့ငှာဖြစ်ပါတယ်။
ကိုယ်ကိုယ်ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့အတိုင်း လူတိုင်းတွက် အရေးကြီးမှုရှိပါတယ်။ တစ်ခါတလေ တစ်သက်တာအတွက်ဘာသာရေးအကောင်အတွင်း ချောင်းမပျက်ခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
အနာဂတ်မှာ ချောင်းရိုက်မဖြစ်စေဖို့ နည်းလမ်းများ
ချောင်းရိုက်ကနေ ကင်းခြင်းဆိုတာကလည်း ကိုယ်တိုင်သတိပြုပြီး ပိုမိုစွမ်းဆောင်နိုင်သည့်အတိုင်း ချုပ်ဆွဲလို့ရပါတယ်။
- နေ့စဉ်ရေများများသောက်ခြင်း
- အနံ့သက်သာသောအရာများကိုရှောင်ခြင်း
- မီးခိုးသက်သာနေရာတွင် နေထိုင်ခြင်း
- ဆေးလိပ်မသောက်ဖို့အောင်မြင်မှုရှိခြင်း
သင်ပျော်ရွှင်ဖျော်ဖြေမှုကို မထိခိုက်သင့်တဲ့အတိုင်း ဘဝနဲ့ရောသတ်ဖြတ်မှုတွေနဲ့လည်း သက်တမ်းရှိတဲ့ကျန်းမာရေးကို တည်ဆောက်နိုင်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်
ချောင်းရိုက်ဆိုတာကို သာမာန်စာမေးပွဲတစ်ခုလိုပဲယူမိတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒီချောင်းက ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်အတွက် ဝိဇ္ဇာတရားတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ဖြစ်လာတဲ့အခါမှာ မအောင့်ဖို့၊ ကိုယ်တိုင်ဆေးကုသဖို့နဲ့ ပြဿနာအကြောင်းကို နားလည်မှုရှိဖို့အရေးကြီးပါတယ်။
တစ်အိမ်လုံး ကျန်းမာဖို့ဆိုရင် ချောင်းရိုက် ဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ တုန့်ပြန်ခြင်း ၊ ဗဟုသုတနဲ့ ချုပ်ဆွဲဆောင်နိုင်မှုနဲ့ကြိုးစားရန်လိုပါတယ်။ ထိုကြောင့် ဒီဆောင်းပါးက သင့်ကိစ္စမှာ သုံးနိုင်စွမ်းရှိတာဖြစ်မယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။